Log in

Waarom John Crombez partijvoorzitter werd - inleiding

In juni vorig jaar werd John Crombez door de leden van sp.a verkozen tot nieuwe partijvoorzitter. Hij behaalde 77,6 procent van de stemmen en klopte zo uittredend voorzitter Bruno Tobback. In dit artikel onderzoeken we wie er deelnam aan deze voorzittersverkiezingen en hoe en waarom partijleden hun keuze maakten voor één van de twee kandidaten. We komen tot de conclusie dat inhoudelijke verschillen maar een zeer beperkte rol speelden. In de analyse van de deelname en keuzemotieven bij de sp.a-voorzittersverkiezingen speelde vooral ‘de kracht van verandering’ een rol.1

INLEIDING

De sp.a-voorzittersverkiezingen die werden gewonnen door John Crombez waren, om meerdere redenen, opmerkelijk.

Vooreerst sprong de lange aanloop in het oog. Door de strenge voorwaarden die sp.a oplegt aan partijleden die willen kandideren, nam het veel tijd in beslag om hieraan te voldoen. Merkwaardig genoeg was het uittredend voorzitter Bruno Tobback die de meeste moeite had om steunbetuigingen van 10 lokale afdelingen (die bovendien ook nog eens uit 2 verschillende provincies moesten komen en samen minstens 5.000 leden moesten tellen) te verzamelen. Sp.a heeft de strengste regels voor kandidaatstelling van alle Vlaamse partijen2, en dat liet zich voelen.

Dit maakte dat er lang voor de verkiezingen plaatsvonden al heel wat media-aandacht aan besteed werd. Eerst stond het kandidaatstellingsproces centraal, later werd in debatten binnen en buiten de partij ingezoomd op inhoudelijke en andere verschillen (of het gebrek eraan), en hetzelfde werd nog eens overgedaan in een reeks individuele interviews en in een dubbelinterview in dit tijdschrift.3

Tot slot waren deze voorzittersverkiezingen bijzonder omdat het nog maar de derde keer in de Belgische partijgeschiedenis was dat een zittend voorzitter in ledenverkiezingen verslagen werd door zijn uitdager. Onfortuinlijke voorgangers van Bruno Tobback waren Patrik Vankrunkelsven (VU, 2000) en Herman De Croo (VLD, 1997). Sp.a had tot nu toe een traditie van weinig competitieve voorzittersverkiezingen (met uitzondering misschien van 2007 toen Erik De Bruyn Caroline Gennez uitdaagde).

In dit artikel gaan we dieper in op deze historische voorzittersverkiezingen. Op basis van een schriftelijke bevraging van sp.a-partijleden4 proberen we te achterhalen wie zijn stem heeft uitgebracht bij deze verkiezingen en welke factoren de keuze voor Crombez of Tobback bepaalden.

(..)

Bram Wauters
Politicoloog aan de onderzoekgroep GASPAR van de Universiteit Gent

Noten
1/ Dit onderzoek was mogelijk door onderzoekskrediet 1518314N ‘Survey bij partijleden van sp.a en Vlaams Belang’ van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO). Ik wens het FWO hier hartelijk voor te danken.
2/ Voor dit en andere inzichten i.v.m. andere voorzittersverkiezingen in België maken we gebruik van volgend boekhoofdstuk: J-B Pilet & B. Wauters (2014), ‘Party leadership selection in Belgium’, in: J-B Pilet & W. Cross (eds), The Selection of Political Party Leaders in Contemporary Parliamentary Democracies. A Comparative Study. Routledge, Oxford, pp. 30-46.
3/ Zie: D. Sinardet, C. Devos & W. Vermeersch, ‘Naar links, of niet?’ Dubbelinterview met John Crombez en Bruno Tobback (kandidaat-voorzitters sp.a), Samenleving en politiek, jrg.22, mei 2015, pp.54-64.
4/ Er werd een enquête gestuurd naar 1500 toevallig geselecteerde sp.a-leden vlak na de bekendmaking van de uitslag van de voorzittersverkiezingen in juni 2015. Eind juni werd een eerste herinneringsbrief verstuurd en begin september werd een tweede herinneringsbrief met een nieuwe vragenlijst verstuurd. Respondenten konden de enquête elektronisch of op papier invullen. Dit resulteerde in 583 ingevulde enquêtes (een responsgraad van 38,9%). De data werden voor analyse gewogen op basis van geslacht en leeftijdscategorie.

Samenleving & Politiek, Jaargang 23, 2016, nr. 2 (februari), pagina 4 tot 12