5 miljard vinden is peanuts

Het Federale Planbureau liet in februari 2026 haar licht schijnen op de economische vooruitzichten tot 2031. In 2024 bedroeg het begrotingstekort 4,4% van het bbp. In 2025 fietste Arizona naar 5,3%, en het Planbureau verwacht dat dit aangroeit tot 6,3% in 2031. Van 27 miljard naar 49 miljard. Op 7 jaar tijd stijgt het tekort met 22 miljard. Deze toename is ingegeven door een stijging van het begrotingssaldo zonder rentelasten (het "primair saldo" voor de liefhebbers) met 8 miljard. De rentelasten zouden aanzwellen met de resterende 14 miljard.

Net zoals premier De Wever zou je al snel kunnen besluiten dat er geen alternatief is dan verder te besparen. Maar dan mis je kansen.

Een rechtvaardige begroting

Door de alomtegenwoordige onheilstijdingen en angstberichten over de begroting en het gebakkelei over de btw is het velen mogelijk ontgaan, maar eind januari bracht Denktank Minerva een studie uit om effectief 40 miljard te vinden zonder dit te halen bij wie het al het moeilijkst heeft. Want Arizona kijkt bij haar begrotingsinspanningen amper naar de sterkste schouders (7%), maar hakt volop in onze publieke dienstverlening en ons sociale welvaartsmodel.

De alternatieve begrotingsoefening van Denktank Minerva verdeelt de inspanningen rechtvaardiger

De alternatieve begrotingsoefening van Denktank Minerva daarentegen verdeelt de inspanningen rechtvaardiger: 58% komt van toegenomen fiscale inkomsten die de sterkste schouders hoofdzakelijk dragen, 18% komt van een vermindering van fiscale niches en 24% via verminderde overheidsuitgaven (zoals fossiele subsidies en militaire uitgaven).

Hoeveel brengt deze gezondere begroting concreet op?

• Een globalisatie van personenbelasting door inkomsten uit het financieel patrimonium, huurinkomens en meerwaarden op aandelen mee te rekenen? 10,5 miljard.

• Een vermogensbijdrage voor vermogens boven 1 miljoen euro (mits vrijstelling hoofdverblijf van 1 miljoen)? 9 miljard.

• Fossiele subsidies schrappen? 4,5 miljard.

• Geen verhoging van de militaire uitgaven door niet mee te marcheren in Trumps militariseringsmars? 4 miljard.

• De koterij van de tweede pensioenpijler harmoniseren volgens het algemene stelstel? 4 miljard.

En dies meer. Wie zoekt die vindt. Alleen, wil Arizona wel uit het besparingsmoeras?

Naar een breder en gezonder welvaartsbegrip

Zouden sommige N-VA-kiezers zich belogen voelen, nu de belofte om de begroting op orde te zetten met Arizona's kortzichtige zienswijze onhaalbaar blijkt? Of is besparen nu eenmaal de raison d'être van een VOKA-slippendrager? Slag om slinger besparen. Zogezegd om onze sociale zekerheid te redden. En voor je het weet is ze integraal gesloopt.

Hakken in publieke diensten en in het sociale welvaartsmodel past in een bepaald kraam om de almachtige markt en elites te vrijwaren. De markt als alfa en omega van welvaartscreatie. Andere sferen die cruciaal zijn voor een bredere welvaartsinvulling zoals publieke dienstverlening (onderwijs, zorg, openbaar vervoer, justitie, enzovoort) en onbetaald huishoudelijk, vrijwilligers- en zorgwerk worden stiefmoederlijk behandeld.

De overheid dient zo miniem mogelijk te zijn en zich te beperken tot kerntaken zoals landsverdediging. En vrouwen? "Vrouwen moeten zich aanpassen", aldus minister van Pensioenen Jambon. Wat minder deeltijds en wat meer betaald werken. Ook al nemen vrouwen nog steeds het leeuwendeel van onbetaalde zorgtaken voor hun rekening en werken ze in totaal (betaald en onbetaald) meer uren dan mannen.

Onbetaald werk levert een substantiële bijdrage aan Europa's brede welvaart

Wie zich blindstaart op marktproductie zal het misschien verbazen, maar onbetaald werk levert een substantiële bijdrage aan Europa's brede welvaart. Productief werk voor de economie is gestoeld op een hele waslijst onbetaald reproductief werk dat het leven zelf onderhoudt. Zorgen voor kinderen, ouderen en anderen. Zorgen dat de magen gevuld en de kleren gewassen zijn.

Ondanks al het harde labeur bedroeg de Belgische pensioenkloof in 2025 tussen mannen en vrouwen voor 65-plussers meer dan een kwart, volgens Eurostat.

De belasting op arbeid is voor velen ongetwijfeld al hoog genoeg, terwijl de sterkste schouders best een grotere belasting kunnen dragen. De gemiddelde Belg betaalt 42% belastingen en taksen op zijn totale inkomen, terwijl de rijkste 1% amper 24% bijdraagt, zo blijkt uit het boek De paradox van ongelijkheid in België van André Decoster en collega's.

De top 1% zijn de absolute grootverdieners in België met maandelijkse bruto-inkomens vanaf 19.640 euro

De top 1%, dat zijn absolute grootverdieners in België met maandelijkse bruto-inkomens vanaf 19.640 euro volgens de Wereldongelijkheidsdatabase. De sterkste schouders kunnen best meer bijdragen om in crèches, openbaar vervoer, onderwijs, wind, zon of warmtepompen te investeren, en sociale wachtlijsten of begrotingstekorten weg te werken. Het zou niet meer dan fair zijn.

Een übervermogensindex

In plaats van een centenindex toe te passen vanaf 4.000 euro bruto die lonen minder snel laat toenemen, waarom introduceren we geen vermogensindex voor miljonairs? Een getrapte bijdrage voor de top 4% rijkste vermogens boven het miljoen, waarbij de vermogensindex zich aanpast naargelang het begrotingstekort.

Waarom geen getrapte bijdrage voor de top 4% rijkste vermogens boven het miljoen, waarbij de vermogensindex zich aanpast naargelang het begrotingstekort?

Übervermogens zullen daardoor niet slinken, maar de aanwas zal iets minder hard van stapel lopen dan voorheen. Door deze vermogensbelasting te heffen op Belgische staatsburgers, in plaats van op domicilie smoort dit slim ontwerp de angst voor kapitaalvlucht in de kiem, en kunnen de rijkste Belgen in Monaco en Zwitserland eveneens een stevige stuiver bijdragen. Een exittaks helpt vermijden dat überrijken nationaliteitshoppen, zoals de Fransman Bernard Arnault destijds met het idee speelde om Belg te worden en zo een vermogensbijdrage te vermijden.

Onze begroting anders bekijken

Sommigen mogen dan wel beweren dat er geen alternatief is of dat belastingen al te hoog zijn, maar voor wie en voor wat? Deze dooddoeners dienen vooral het status quo en de belangen van de elite, terwijl het broodnodig is om de begroting op een rechtvaardige manier gezond te maken. 5 miljard vinden is peanuts zolang je maar weet waar te zoeken.