Mensen wegduwen uit de stad omwille van de wooncrisis en daarna hun openbaar vervoer afpakken omdat het niet voldoende rendeert. Waar is de visie?
Er is niets frustrerender dan sociaal werker zijn zonder oplossingen. En nochtans is het exact dat wat ik deed als 'herhuisvestingsbegeleider'. In september 2020 veranderde ik binnen het OCMW van job. Ik ging me meer specialiseren in het thema wonen. Mijn taak bestond erin mensen te helpen zoeken naar een woning op de private huurmarkt.
Dat bleek al snel een bijna onmogelijke opdracht. Bij een deel van mijn cliënten hing een dreigende dakloosheid boven het hoofd. Anderen waren het al. Gezinnen met kleine kinderen die van sofa naar sofa trokken of hun dagen doorbrachten tussen park en nachtopvang. Ik belde immokantoren, fleemde bij huisbazen en schreef sollicitatiebrieven voor huurders. Alles om mijn cliënten te laten opvallen tussen de tientallen kandidaten. Maar uiteindelijk koos de huisbaas bijna altijd voor de meest solvabele. En eerlijk: wie zou dat zelf anders doen? Natuurlijk waren er ook huisbazen die wel kansen gaven - de meeste mensen deugen. Maar ik moet toch eerlijk bekennen dat ik in zulke situaties toch erg op mijn hoede was voor huisjesmelkers of kwade wil. Soms helaas ook niet meer dan terecht.
In Eeklo, Wachtebeke of Zelzate zijn de huurprijzen een stuk goedkoper dan in Gent
Met ons team zagen we de situatie maandelijks erger en erger worden. Huurprijzen die de lucht in gingen, waardoor onze cliënten bij voorbaat al uit de boot vielen. En steeds meer concurrentie onder kandidaat huurders. We gooiden het over een andere boeg en begonnen onze cliënten enthousiast te maken om hun zoekgebied uit te breiden. In Eeklo, Wachtebeke of Zelzate waren de huurprijzen een stuk goedkoper dan in Gent. We maakten fiches van landelijke gebieden en lieten zien dat daar ook scholen, winkels of zelfs een turnclub voor de kinderen waren. Op Google Maps simuleerden we busverbindingen tussen de respectievelijke gemeente en de grote stad. Een uur pendeltijd vonden we zelf billijk. We kregen een groep cliënten ook echt overtuigd. Ze vonden een woning op het 'platteland'.
Het is aan deze mensen dat ik de laatste weken regelmatig terugdenk als ik onze minister van Mobiliteit, Annick De Ridder (N-VA), in het parlement hoor vertellen dat bussen en trams die niet vol zitten, geschrapt zullen worden.
Het is logisch dat een bus van Nieuw-Gent naar de Zuid meer passagiers zal vervoeren dan die vanuit Wachtebeke naar Gent
Het is geen rocket science om te weten dat een bus van pakweg Nieuw-Gent naar de Zuid heel wat meer passagiers zal vervoeren dan die vanuit Wachtebeke naar Gent. In Wachtebeke zullen ongetwijfeld ook procentueel gezien meer gezinnen over een wagen beschikken dan in Nieuw-Gent. Maar de kans is groot dat gezinnen die vijf jaar geleden verhuisden, geen wagen hebben. Die raken straks, als minister De Ridder doorduwt, niet meer weg uit hun dorp. Die geraken niet meer tot aan hun werk, hun vrienden, de Nederlandse les of de jobbeurs, het ziekenhuis, enzovoort.
Landelijk wonen is voor veel mensen allang geen keuze meer, maar een noodzaak aangedreven door de wooncrisis. En toch blijven we beleid voeren alsof het geen impact heeft op nutsvoorzieningen zoals het openbaar vervoer. Maar ook niet op het lokaal sociaal beleid van zo een gemeente. Het lokale bestuur is het eerste aanspreekpunt voor mensen in maatschappelijk kwetsbare situaties.
We duwen mensen weg uit de stad omwille van de wooncrisis en daarna pakken we hun openbaar vervoer af omdat het niet voldoende rendeert. Iemand zei me onlangs dat het een rationele beslissing is om verliesposten binnen het openbaar vervoer te schrappen. En natuurlijk: hoe leger een bus, hoe groter het verlies. Dus de minister van Mobiliteit zal straks stevig scoren in de begrotingstabellen.
Maar hoe rationeel zijn zulke beslissingen nog als we naar het breder plaatje kijken? Zou de besparing om een bus niet te laten rijden opwegen tegen het verlies dat iemand veel moeilijker of zelfs niet aan het werk raakt omwille van mobiliteit? Of is het voor de maatschappij beter dat mensen zich toch een auto aanschaffen, die eigenlijk niet kunnen betalen en zich noodgedwongen in de schulden werken?
De besparing van buslijnen schrappen zal ons maatschappelijk meer kosten dan het opbrengt
Ik lees ook schrijnende verhalen van bejaarden die wekelijks met de bus naar de stad pendelen om daar af te spreken met vrienden. Die raken daar nu niet meer. Nochtans houdt sociaal contact mensen fit en gezond. Ik ben natuurlijk geen rekenkundige, maar ik durf toch poneren dat de besparing van buslijnen schrappen ons maatschappelijk meer zal kosten dan het opbrengt.
Dat heeft niets met rationaliteit te maken, maar met de realiteit en een brede maatschappelijke visie.