Jaarlijks wordt de hele stad een volledige zondag afgesloten in het belang van de hoogopgeleide, gegoede burger.
"The best night to go out in Berlin is the night before a marathon, because a lot of the most unbearable men I know suddenly have to be somewhere at 7 AM and for once it's not my nerves", luidden de gevleugelde woorden die ik onlangs in een Instagram-reel op mijn tijdlijn zag verschijnen. Ook bij mij raken ze een gevoelige snaar. Al enkele jaren op rij moet eind maart tot mijn frustratie vaststellen dat in mijn thuisstad hemel en aarde verzet zijn voor één van de meest gehypete sportevenementen van het seizoen: de Sofico-marathon van Golazo. Om de twaalf maanden sieren Deloitte-consultants en jonge bakfietsouders uit de bovenste inkomensschijf in cringy merchandise de straten van de stad waar ik mij anders zo vlot door heen beweeg. Toch is het hoge yuppiegehalte slechts het tipje van de kille neoliberale ijsberg die aan dit soort massawedstrijden ten grondslag ligt en verder gaat dan het lopen alleen.
Lopen is geëvolueerd van een laagdrempelige vrijetijdsbezigheid naar een heuse gentrificatiehobby
Laat ons beginnen bij de essentie: het lopen zelf. In de tien jaar dat ik zelf wekelijks tracht de nodige kilometers in de benen te krijgen, heb ik de sport van een laagdrempelige vrijetijdsbezigheid naar een heuse gentrificatiehobby zien evolueren. Dat klinkt misschien vreemd: je hebt tenslotte enkel je schoenen en een sportbeha nodig. Niets is minder waar: vandaag de dag is de low maintenance-loper de uitzondering, en rennen de meeste recreanten rond met hyperdure en vaak compleet onnodige running gear. Ook ik ben uiteindelijk voor een sporthorloge geplooid (niemand is perfect), maar het arsenaal aan hebbedingen heeft de jongste tijd een absurde omvang aangenomen. Denk daarbij aan compressiesokken die niet voor minder dan vijftig euro over de toonbank gaan, speciale zonnebrillen en - degene die mij persoonlijk het hardste ragebaitet - de running vest. Tegenwoordig kun je vanaf ongeveer 80 euro een vestje kopen om je telefoon en sleutels in op te bergen. Wie denkt dat actief betalen om er belachelijk uit te zien een vorm van masochisme is, mag dan wel gelijk hebben, hij is toch in de minderheid: sinds de pandemie schieten de aandelen van wearable- en sporttechbedrijven de lucht in en volgens een onderzoek van Strava zou 64% van hun Gen Z-gebruikers meer geld willen uitgeven aan running gear dan aan een date.
Lopen is dus duidelijk een rijkemensensport, zéker als je easily influenced bent. Wie zich aan een marathon waagt, krijgt echter te maken met enkele onvermijdbare kostenposten, de één al voorspelbaarder dan de ander. Een trainer of app die een gepersonaliseerd schema voor je opstelt en aangepaste sportvoeding zoals energiegelletjes en elektrolytenoplossingen behoren tot die categorie. Er is echter een ander soort kapitaal waarover in deze discussies zeer weinig wordt gesproken: tijd. Ik hoor het mijn imaginaire liberale vriend (ik noem hem Jean-Jacques) al zeggen: dat heeft toch niets met klasse te maken. Maar: welke soort jobs werken het makkelijkst met flexibele uren? En welke demografische groep heeft het geld om huishoudelijke taken uit te besteden? Niet your average proletariër, Jean-Jacques.
Jaarlijks wordt de hele stad dus een volledige zondag afgesloten in het belang van de hoogopgeleide, gegoede burger. Bovendien is het, wat de meeste marathons betreft, niet de stad zelf, maar een commercieel bedrijf achter de organisatie die dankzij hoge ticketprijzen, T-Shirts met cringy quotes (als je me ooit ziet rondlopen met een "nie pleuje, gewoon luupe" op mijn rug, geef me een spuitje) en gegreenwashte foodtrucks miljoenen euro's winst opstrijkt. Wat krijgt de gewone sterveling daarvoor in de plaats? Verkeersoponthoud (neem nooit een shift op op marathon Sunday) en geluidsoverlast (alsjeblieft marathon-DJ, niet nog eens Lost Frequencies!). Als ik in maart getuige ben van de zoveelste editie van de Sofico-marathon, dan zie ik geen fijne loopwedstrijd, maar wel een overheid die een dikke middelvinger naar haar 'gewone' burgers uitsteekt. Het is de belichaming van het Mattheüseffect: een voorziening die er voor iedereen zou moeten zijn, blijkt uiteindelijk enkel ten dienste van de meest bevoorrechte groep te fungeren - de stad kijkt ernaar, en juicht het toe.
Ik zie geen fijne loopwedstrijd, maar wel een overheid die een dikke middelvinger naar haar 'gewone' burgers uitsteekt
Als toegewijde loopster is er echter nog een ander aspect dat me mateloos stoort aan de toenemende ruimte die het marathongebeuren in de stad, maar ook in de running community (geloof me, ik kan ook niet geloven dat ik die woorden onironisch gebruik) inneemt. Het is niet het lopen, maar wel de wedstrijd die het doel is - een trend die vooral bij jongeren opgemerkt wordt. Volgens het boven genoemde Strava-onderzoek, is Gen Z 75% meer geneigd dan Gen X om te stellen dat hun motivatie om de loopschoenen aan te trekken een marathon of wedstrijd is. Volgens socioloog Hartmut Rosa is dat typisch voor de laatmoderne mens: die is continu bezig met optimalisatie, niet alleen van arbeidsprocessen, maar ook van zichzelf. Elke activiteit, ook vrijetijdsbezigheden worden daarom door een neoliberale logica beheerst: het lopen is geen hobby, maar een challenge, een uitdaging die moet overwonnen worden. Benoem het hoe je wil: ik vind dat dieptriest.
Zo staat de marathon dus symbool voor de hebzucht van bedrijven, de onverschilligheid van een bestuur tegenover haar bewoners, en de tragische moraal van zelfoptimalisatie die we onszelf hebben laten opleggen. Als loper en socialist weiger ik aan dat circus deel te nemen. Ik geloof in een sport en een stad die er zijn voor iedereen - niet enkel voor een groep yuppies met slechte smaak en een geïnternaliseerde corporate voice. Blijf met je kutmarathon toch weg uit mijn stad, Golazo!